داخوازییەکی ستراتیژیی کەلتووری بەناو : ماڵی شانۆی کوردی

ـ عەلی سوهرابی، نووسەر 

لەکۆتایی ۲۰خولی فستیڤاڵی شانۆی کوردی سەقز، وادەگاتە بەرنەزەر کە دامەزراندنی دەزگایەکی سەربەخۆ و ناوەندی بۆ هونەری شانۆی کوردی، پێویستییەکی حاشا هەڵنەگربێت. ئەم دام و دەزگایە، کە لێرەدا بە “ماڵی شانۆی کوردی” ناوی دەبەم، دەبێتە ناوەندێک بۆ ناسنامە، گەشەپێدان و پەرەپێدانی شانۆی کوردی.

پێویستی دامەزراندنی ماڵی شانۆی کوردی

پێویستی دامەزراندنی ماڵی شانۆی کوردی لە چەندین ئاڵنگاری و دەرفەتی بنەڕەتییەوە سەرچاوە دەگرێت:

ئەلف) پاراستن و پەرەپێدانی ناسنامەی کەلتووری:

شانۆ وەک ئاوێنەی کۆمەڵگە، ئامرازێکی بێهاوتایە بۆ پاراستن، نوێنەرایەتیکردن و دووبارە بەرهەمهێنانەوەی زمان، نەریتەکان، ئەفسانەکان، مۆسیقا و مێژووی پڕبایەخی کورد. ماڵی شانۆ دەتوانێت بە تەرکیزکردن لەسەر نووسینی شانۆنامەی خۆجێیی و وەرگێڕانی داهێنەرانە لە ئەدەبیاتی زارەکی و نووسراوی کوردی، ڕەسەنایەتی کەلتووری مسۆگەر بکات.

ب) ڕێکخستن و پشتیوانیی سەندیکایی:

هونەرمەندانی شانۆی کوردی زۆرجار ڕووبەڕووی کێشەی سەندیکایی، دارایی و نەبوونی شوێنی هەمیشەیی و گونجاو بۆ بەرهەمهێنان و نمایش دەبنەوە. ماڵی شانۆ وەک ڕێکخراوێکی سەندیکایی سەربەخۆ، دەتوانێت پارێزەری مافە مادی و مەعنەوییەکانی ئەندامەکانی بێت، ئاسایشی پیشەیی دروست بکات و پێکهاتەی پیشەگەریی ئەم هونەرە بەهێز بکات (هاوشێوەی مۆدێلی “خانووی شانۆی ئێران”).

ج) ستانداردکردن و بەرزکردنەوەی کوالیتی:

بۆ پێشبڕکێکردن لەسەر ئاستی نەتەوەیی و نێودەوڵەتی، شانۆی کوردی پێویستی بە ناوەندێکی خوێندن و توێژینەوەی پرۆفیشناڵ هەیە. ئەم ناوەندە دەتوانێت ستانداردەکانی بەرهەمهێنان، نمایش و فێرکردن بەرز بکاتەوە و بە بانگهێشتکردنی مامۆستایانی جیهانی، نەوەیەکی نوێ لە دەرهێنەر، ئەکتەر و دیزاینەران پەروەردە بکات.

د) پردی پەیوەندیی جیهانی:

شانۆی کوردی، بەتایبەت لە چوارچێوەی فێستیڤاڵە ناوچەییەکاندا (وەک فێستیڤاڵی شانۆی کوردیی سەقز)، پۆتانسێلێکی بەرزی بۆ پەیوەندی لەگەڵ هونەرمەندان و بینەرانی دەرەوەی سنوور هەیە. ماڵی شانۆ وەک دەنگێکی یەکگرتوو، ئاسانکاری دەکات بۆ بەشداریکردن لە بۆنە نێودەوڵەتییەکان و ئاڵوگۆڕی هونەری.

چۆنیەتی دامەزراندنی ماڵی شانۆی کوردی

دامەزراندنی ماڵی شانۆی کوردی دەبێت پرۆسەیەکی “خوارەوە بۆ سەرەوە” (Bottom-Up)بێت و پشت بە بەشداریی کۆمەڵگەی هونەری ببەستێت:

قۆناغی یەکەم: داڕشتنی ناوکی سەرەتا

پێکهێنانی دەستەی دامەزرێنەر کە پێکهاتوو بێت لە پێشەنگان، ئەکادیمییەکان و هونەرمەندانی چالاک و لاو لە هەموو ناوچە کوردنشینەکان. ئەرکی ئەم دەستەیە، داڕشتنی پەیڕەوی ناوخۆیە بە ناسنامەی کەلتووری کوردی و پێکهاتەیەکی یاسایی سەربەخۆ و قازانج نەویست.

قۆناغی دووەم: دابینکردنی ژێرخانی فیزیکی

لابی کردن لەگەڵ دەزگا دەوڵەتییەکان و خێرخوازە کەلتوورییەکان بۆ دابینکردنی بینایەکی مێژوویی یان کەلتووری گونجاو وەک شوێنی هەمیشەیی. ئەمە دابینکردنی شوێن و ئامادەکردنی هۆڵەکانی نمایش، وۆرکشۆپەکان و کتێبخانەی تایبەتیی شانۆ دەگرێتەوە.

قۆناغی سێیەم: تۆمارکردن و شەرعییەتپێدان

تۆمارکردنی فەرمی وەک دام و دەزگایەکی کەلتووری-هونەریی ناحکوومی لای لایەنە پەیوەندیدارەکان. بەدەستهێنانی مۆڵەتە یاساییەکان، داڕشتنی پێکهاتەیەکی دارایی شەفاف و سیستەمی ئەندامێتیی سەندیکایی.

قۆناغی چوارەم: ئەنجامدانی یەکەمین هەڵبژاردن

بەڕێوەبردنی کۆبوونەوەی گشتی بە بەشداریی زۆرینەی هونەرمەندان بۆ هەڵبژاردنی یەکەمین دەستەی کارگێڕی و پشکنێرەکان. جێگیرکردنی پایەکانی بەڕێوەبردن و جێبەجێکردن لەسەر بنەمای دیموکراسیی سەندیکایی.

ئامانج و ئەرکەکانی ماڵی شانۆی کوردی

ئەرکی ماڵی شانۆی کوردی گەورەترە لەوەی تەنیا شوێنێکی نمایش بێت؛

ئەلف) ئامانجە باڵاکان

1. بەهێزکردنی وتاری هونەری: دروستکردنی کەشێک بۆ ڕەخنەگرتن، توێژینەوە و گفتوگۆی بنیاتنەر سەبارەت بە تەوەری، شێواز و ڕێبازە نوێیەکانی شانۆی کوردی.
2. ڕەنگدانەوەی کێشە کۆمەڵایەتییەکان: گۆڕینی سەکۆی شانۆ وەک مەتەرێزێک بۆ دەربڕینی هونەرییانەی ئازارەکان، ئاواتەکان و کێشە ڕۆژانەییەکانی کۆمەڵگەی کورد (ڕامیاری، کۆمەڵایەتی و ژینگەیی).
3. جیهانیکردنی هونەری کوردی: هەوڵدان بۆ وەرگێڕان و نمایشکردنی شانۆنامە کوردییەکان لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و بەشداریکردن لە فێستیڤاڵە ناسراوەکانی جیهان.
4. خوێندنی پرۆفیشناڵ و ئەکادیمی: دامەزراندنی ئەکادیمیای تایبەتمەندی شانۆی کوردی بۆ پەروەردەکردنی ئەکتەر، دەرهێنەر و شانۆنامەنووس بە ڕێبازی نوێ و خۆجێیی.

ب) ئەرکە سەرەکییەکان (جێبەجێکردن)

۱-بەرهەمهێنان و نمایش:

پشتیوانیی دارایی و جێبەجێکردن لە بەرهەمەکانی گرووپە شانۆییەکان بە پێشینەدان بە زمانی کوردی، دابینکردنی هۆڵەکانی مەشق و نمایش، و بەڕێوەبردنی فێستیڤاڵی ساڵانەی شانۆی کوردی.

۲-توێژینەوە و بڵاوکردنەوە:

دامەزراندنی کتێبخانە و ناوەندی بەڵگەنامەیی تایبەت بە شانۆی کوردی، بڵاوکردنەوەی کتێب، شانۆنامە و گۆڤاری تایبەت (بە زمانی کوردی و فارسی و ئینگلیسی)، هاندانی تێزە زانکۆییەکان.

۳-سەندیکایی و پشتیوانی:

دابینکردنی مافە سەندیکاییەکان (وەکو بیمەی تەندروستی، خانەنشینی)، ناوبژیوانی لە کێشە هونەرییەکاندا، پێشکەشکردنی ڕاوێژی یاسایی و دارایی بە ئەندامان.

۴- پەیوەندییەکان و ئاڵوگۆڕ:

ڕێکخستنی گەشتی هونەری (نمایش و فێرکردن) بۆ کوردستان، ئێران و جیهان، دروستکردنی پەیوەندیی بەردەوام لەگەڵ یانەکانی شانۆی وڵاتانی تر و دەزگا کەلتوورییەکان.

«ماڵی شانۆی کوردی» تەنها بینایەک نییە، بەڵکو ژێرخانێکی هونەرییە کە دەتوانێت پۆتانسێلی گەورەی بەڵام پەرشوبڵاوی شانۆی کوردی کۆبکاتەوە، ڕێکی بخات و پرۆفیشناڵی بکات. ئەم ماڵە بە ناسنامەی کەلتووریی بەهێزی خۆیەوە، دەتوانێت شانۆی کوردی لە پەراوێزەوە بێنێتە ناوەڕاست و بیکاتە دەنگێکی کاریگەر لە نەخشەی کەلتووریی وڵات و جیهاندا.