زنگ خطر برای خانوادهها: نسل جدید مواد مخدر و راههای مقابله با آن
- اقبال محمدپور کارشناس ارشد، روانشناسی بالینی مرکز بهداشت سقز
(شعار هفته مبارزه با اعتیاد: «موضوعات پابرجا، چالشهای نوپدید، پاسخدهی نوآورانه»)
امروزه در کنار آسیبهای سنتی و موضوعات پابرجا در حوزه اعتیاد، با چالشهای نوپدید و پیچیدهای روبرو هستیم؛ مواد مخدر سنتی و بهویژه محرکهای صنعتی جدید (مانند گل، شیشه، کمیکال و قرصهای روانگردان)، با ظاهری فریبنده و نامهای کاذب، مغز و سیستم عصبی جوانان را نشانه گرفتهاند. این مواد جدید برخلاف باورهای غلط، از همان دفعات اول مصرف، وابستگی شدید روانی و جسمی ایجاد میکنند. از مهمترین عوارض مهلک آنها میتوان به توهمات شدید، پارانوئید (بدبینی مطلق)، افسردگی حاد، آسیبهای مغزی جبرانناپذیر و ایست قلبی اشاره کرد.
مواجهه با این تهدیدهای تازه، نیازمند پاسخدهی نوآورانه، هوشمندانه و همهجانبه از سوی جامعه و بهویژه نهاد خانواده است.
برای در امان ماندن جامعه و خانوادهها از این بلای خانمانسوز، تمرکز بر روشهای پیشگیری هوشمندانه حیاتی است:
– ارتقای آگاهی (پاسخ نوآورانه به باورهای غلط): آموزش بیپرده، علمی و متناسب با زبان نسل امروز به نوجوانان، درباره دروغین بودن انرژیزا یا تمرکزآور بودن این مواد.
- تقویت روابط عاطفی: ایجاد محیطی امن، صمیمی و بدون قضاوت در خانواده تا فرزندان برای فرار از مشکلات به رفتارهای پرخطر پناه نبرند.
– آموزش مهارت «نه گفتن»: مجهز کردن فرزندان به قدرت صراحت و نه گفتن در برابر تعارفهای دوستانه و فشارهای همسالان.
- نظارت هوشمندانه: شناخت دقیق بسترهای دوستی فرزندان و زیر نظر داشتن تغییرات ناگهانی رفتاری، خواب و اشتهای آنها بدون ایجاد حس جاسوسی و تفتیش عقاید.
پیام امروز: پیشگیری همیشه آسانتر، کمهزینهتر و قطعیتر از درمان اعتیاد است؛ در برابر چالشهای نوپدید، هوشیار و نوآور باشیم.