تکوک سفالی سرقوچ زیویه؛ شاهکار ۳ هزار ساله تمدن مانا
سقزرووداو- تکوک سفالی به شکل سرقوچ، یکی از ارزشمندترین آثار بهجامانده از تمدن مانا، که حدود ۳ هزار سال قدمت دارد، در محوطه تاریخی زیویه سقز کشف شده و هماکنون در موزه ملی ایران نگهداری میشود.
این اثر متعلق به عصر آهن III (سدههای هشتم و هفتم پیش از میلاد) است و با طول ۲۸.۲ سانتیمتر، نمونهای شاخص از هنر و مهارت سفالگران مانایی بهشمار میرود. بخش انتهایی این تکوک (ریتون) به شکل سر قوچ ساخته شده و جزئیاتی همچون پوزه، بینی، چشمها، ابروها، گوشها و شاخها با ظرافتی کمنظیر در آن اجرا شده است. همچنین گرههای طبیعی روی شاخها، پیچوتاب پشمهای سر و گردن و نقوش برجسته روی دهانه ظرف، بیانگر توان بالای هنرمندان آن دوره در خلق آثار واقعگرایانه است.
کارشناسان، کیفیت بالای ساخت، پرداخت دقیق و تزئینات هنرمندانه این تکوک را از ویژگیهای برجسته آن میدانند و آن را در شمار نفیسترین آثار سفالی مکشوفه از زیویه ارزیابی میکنند.
محوطه تاریخی زیویه در شهرستان سقز از مهمترین مراکز استقرار تمدن مانا و ماد بهشمار میرود و آثار شاخص کشفشده از این محوطه، افزون بر موزه ملی ایران، در موزههای معتبر جهان از جمله متروپولیتن نیویورک، لوور پاریس، موزه بریتانیا و موزه سنندج نگهداری میشوند؛ موضوعی که بیانگر جایگاه برجسته زیویه در تاریخ و میراث فرهنگی ایران و جهان است.
– دکتر یوسف حسنزاده