نیمتنه زرین جانور افسانهای؛ یادگار ۳ ساله زیویه سقز
– دکتر یوسف حسنزاده
نیمتنه زرین یک جانور افسانهای با ویژگیهای ترکیبیِ پرنده شکاری، از آثار ارزشمند کشفشده در زیویه سقز است که قدمت آن به سدههای هفتم و هشتم پیش از میلاد و دوره فرهنگی آهن ۳ بازمیگردد.
این اثر که تنها ۸.۷ سانتیمتر ارتفاع دارد، از ورقه طلا ساخته شده و اکنون با شماره ۸۶۰۴ در موزه ملی ایران نگهداری میشود.
بالهای اثر از میان رفته، اما محل اتصال سر و بدن همچنان قابل تشخیص است. منقار کاملاً باز، چشمهای بیضیشکل، تزئینات ظریف پیرامون فکها و جزئیات ویژه گوش و پرهای سر، از شاخصترین ویژگیهای این قطعه هستند.
بررسی ویژگیهای هنری اثر، بیش از آنکه آن را به سنت هخامنشی مرتبط کند، بر خاستگاه و تأثیرات هنری اورارتویی دلالت دارد؛ موضوعی که اهمیت زیویه و جایگاه آن را در تعاملات فرهنگی و هنری منطقه در هزاره نخست پیش از میلاد برجسته میکند.
کارکرد دقیق این نیمتنه مشخص نیست، اما احتمال میرود بخشی از یک وسیله تزئینی، سرِ دسته یک ظرف یا حتی قطعهای الحاقی برای اشیایی مانند دستبند بوده باشد.
