کوردستان در خط مقدم تورم خوراکیها؛ وقتی گرانی به سفره مردم میرسد
– حسن رحیمی، کارشناس ارشد علوم اقتصادی
سقزرووداو- رشد شتابان تورم در بهار و تیرماه ۱۴۰۵، بار دیگر نشان داد که چالشهای اقتصادی در ایران دیگر صرفاً یک شاخص آماری نیست، بلکه به مسئلهای ملموس در زندگی روزمره خانوارها تبدیل شده است.
بر اساس دادههای رسمی، شاخص فلاکت کشور با ثبت ۹۱.۱ واحد، حاصل تورم ۸۲ درصدی و نرخ بیکاری ۹.۱ درصدی، نسبت به مدت مشابه سال گذشته تقریباً دو برابر شده است. در این میان، قرار گرفتن کوردستان در کنار لرستان و ایلام در صدر استانهای دارای بالاترین شاخص فلاکت، زنگ خطری برای سیاستگذاران اقتصادی است.
نگاهی به جزئیات تورم خوراکیها، ابعاد این بحران را روشنتر میکند. بر اساس گزارش مرکز آمار ایران، قیمت روغن نسبت به تیرماه سال گذشته ۲۶۱ درصد، گوشت ۱۴۵.۲ درصد، نان و غلات ۱۱۶.۷ درصد، میوه و خشکبار ۱۱۵.۴ درصد، نوشیدنیها ۱۰۱.۷ درصد و قند و شکر ۱۰۱.۲ درصد افزایش یافته است. به بیان دیگر، بیشترین رشد قیمتها نه در کالاهای لوکس، بلکه در اقلامی رخ داده که پایه اصلی سبد مصرفی خانوار را تشکیل میدهند.
برای استانی مانند کوردستان، این ارقام معنایی فراتر از میانگینهای ملی دارند. اقتصاد استان سالهاست با بیکاری مزمن، درآمد سرانه پایین، ضعف سرمایهگذاری و محدودیت فرصتهای شغلی دستوپنجه نرم میکند. در چنین شرایطی، تورم مواد غذایی بیش از هر چیز امنیت غذایی خانوارها را تهدید میکند و فشار مضاعفی بر دهکهای پایین درآمدی وارد میسازد. هنگامی که هزینه تأمین ابتداییترین نیازهای معیشتی با چنین سرعتی افزایش مییابد، پیامد آن تنها کوچک شدن سفره مردم نیست؛ بلکه افزایش نابرابری، تشدید فقر و کاهش سرمایه اجتماعی نیز دور از انتظار نخواهد بود.
برونرفت از این وضعیت، صرفاً با سیاستهای کوتاهمدت امکانپذیر نیست. مهار پایدار تورم، تقویت تولید داخلی، اصلاح سیاستهای حمایتی با تمرکز بر دهکهای کمدرآمد، توسعه اشتغال مولد در استانهای مرزی و کمتر برخوردار، حذف رانت و واسطهگری در زنجیره تأمین کالاهای اساسی و افزایش شفافیت در نظام توزیع، از جمله اقداماتی است که میتواند بخشی از فشار معیشتی را کاهش دهد.
در کنار این موارد، لازم است برای استانهایی مانند کوردستان، بستههای توسعهای متناسب با ظرفیتها و چالشهای منطقه طراحی شود تا شکاف رفاهی میان مرکز و پیرامون عمیقتر نشود.
منابع:
– مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرفکننده (تورم)، تیرماه ۱۴۰۵.
– مرکز آمار ایران، نتایج طرح آمارگیری نیروی کار، بهار ۱۴۰۵.
– تجارتنیوز، گزارش «شاخص فلاکت و تورم مواد غذایی»، مرداد ۱۴۰۵.
– روزنامه هممیهن، ۱۲ مرداد ۱۴۰۵.
