گزارش میدانی از تازهآباد سقز؛ محرومیت زیرساختی و بیاعتمادی اجتماعی
مقدمه
محله تازهآباد در جنوبشرقی شهر سقز، با وجود خانههای نوساز و جمعیت قابلتوجه، همچنان یکی از محرومترین نقاط شهری به شمار میرود.
این محله با معضلاتی دستوپنجه نرم میکند که سالهاست بدون هیچ اقدام عملی، تنها با وعدههای توخالی مسئولان روبهرو شده است. گزارش پیشرو حاصل یک پژوهش میدانی سهمرحلهای در سال ۱۴۰۴ است که در آن بیش از ۱۹۵۰ پرسشنامه از ساکنان محله جمعآوری شده است. این گزارش نهتنها فهرستی از مشکلات، بلکه روایتی از بیاعتمادی، ناامیدی و خستگی ساکنانی است که سالهاست صدایشان به جایی نمیرسد.
فهرست مشکلات اساسی محله تازهآباد
۱. آب: قطعی مکرر، افت شدید فشار، در برخی نقاط فقط ۲ تا ۳ ساعت آب در شبانهروز
۲. فاضلاب: نداشتن شبکه جمعآوری و در نتیجه جاری شدن فاضلاب در برخی کوچهها
۳. آسفالت: خاکی و شوسه بودن بیشتر کوچهها
۴. مدرسه: نبود مدرسه راهنمایی (فقط یک مدرسه ابتدایی موجود است)
۵. بهداشت: نبود مرکز بهداشت یا خانه بهداشت
۶. مهدکودک: وجود ندارد
۷. فضای سبز: هیچ پارک محلهای یا فضای سبزی برای کودکان و سالمندان وجود ندارد، فضای سبز کنار چهم هم نیمه کاره مانده است.
۸. زمین بازی و مجتمع ورزشی: وجود ندارد.
۹. زباله: دیر رسیدن مأموران شهرداری و تلنبار شدن زبالهها در نقاط حاشیهای این محله.
۱۰. حملونقل عمومی: اتوبوس و سرویس های عمومی فقط تا ورودی محله میآید و به کوچههای داخلی دسترسی ندارد.
نتیجهگیری
تداوم این محرومیتها، علیرغم وعده های مکرر مسئولان در چند سال گذشته، فراتر از یک مسئله عمرانی، به مشکلات و چالشهای اجتماعی و روانی تبدیل شده است. ساکنان تازهآباد نهتنها از حداقلهای زیستبوم شهری بیبهرهاند، بلکه اعتماد خود را به هرگونه اقدام رسمی از دست دادهاند.
پژوهش میدانی نشان میدهد که تکرار وعدههای عملنشده، باعث کاهش شدید مشارکت مردم در پژوهشها و حتی بیاعتمادی به نهادهای مسئول شده است. مردم میگویند: «هر کی میاد، قول میده، میره و هیچی نمیشه»….
راهکارهای پیشنهادی
۱. رفع فوری بحران آب و فاضلاب: با تقویت لوله اصلی انتقال آب و آغاز عملیات اجرایی شبکه فاضلاب، مشکل کمبود آب و جاری شدن فاضلاب در کوچهها برطرف شود.
۲. احداث مدرسه راهنمایی و مرکز بهداشت: به عنوان اولویت اول خدمات آموزشی و درمانی، حداقل یک مدرسه راهنمایی و یک خانه بهداشت در محله ساخته شود.
۳. آسفالت معابر اصلی و کوچهها: برای پایان دادن به گرد و غبار در تابستان و گلولای در زمستان، اسفالتریزی کوچهها در دستور کار قرار گیرد.
۴. ایجاد فضای سبز و زمین بازی: احداث یک پارک محلی با وسایل بازی استاندارد برای کودکان و فضای نشستن برای سالمندان ضروری است.
۵. مدیریت پسماند و افزایش دفعات جمعآوری زباله: هر روز زبالهها جمعآوری شود تا از تلنبار شدن زبالهها و بوی نامطبوع جلوگیری شود.
۶. افزایش مسیر خطوط اتوبوس تا عمق محله و نصب ایستگاههای سرپوشیده: خطوط اتوبوس تا کوچههای داخلی محله گسترش یابد و ایستگاههای سرپوشیده برای استفاده آسانتر ساکنان نصب شود.
۷. برنامههای جلب اعتماد عمومی و توانمندسازی شهروندان از طریق آموزشهای عمومی، حمایتهای مددکاری، تسهیلات ساخت و نوسازی منازل و….
پینوشت:
این گزارش برگرفته از یک پژوهش میدانی با حجم نمونه ۱۹۵۵ پرسشنامه در سه مرحله است که توسط فروغ خالدی، پژوهشگر و دانشجوی کارشناسی دانشگاه پیام نور، در سال ۱۴۰۴ با همکاری موسسه ای مطالعاتی انجام شده است.
مقاله کامل این پژوهش با عنوان «از محرومیت تا خستگی پاسخگو: مطالعه طولی سهموجی در محله تازهآباد، نماد بیعدالتی فضایی در ایران» در دست انتشار است و بهزودی ارائه خواهد شد.
