وقوع چند حادثه تلخ و داغدار شدن خانواده‌ها در سقز؛ لزوم بازنگری در مهارت‌های ارتباطی و کنترل خشم
در روزهای اخیر، وقوع چند حادثه ناگوار و پرتنش در شهر سقز منجر به جان‌باختن چند تن از جوانان این دیار شد. بر اساس شنیده‌ها و اظهارات بستگان و نزدیکان متوفیان، علت اصلی این اتفاقات دردناک، ریشه در اختلافات خانوادگی یا اجتماعی، سوءتفاهم‌ها و تنش‌های جزئی داشته که به دلیل عدم مهارت‌های ارتباطی و حل منازعات، به بحران‌های جبران‌ناپذیر تبدیل شده‌اند.
این حوادث تلخ یک‌بار دیگر زنگ خطر را درباره آسیب‌های ناشی از رفتار احساسی و غلبه خشم بر عقلانیت به صدا درآورده است. برسی‌های اولیه و نظرات کارشناسان اجتماعی نشان می‌دهد که مواردی چون عدم کنترل خشم، پایین بودن آستانه صبر و تحمل، عدم تمایل به حل اختلافات از طریق گفتگو، توسل به زور و درگیری فیزیکی، تحریک یکدیگر و نادیده گرفتن حقوق شهروندی و مناسبات اجتماعی از عوامل اصلی شکل‌گیری این‌گونه نزاع‌ها و حوادث ناگوار هستند.
در شرایطی که جامعه بیش از هر زمان دیگری به آرامش، همدلی و خویشتن‌داری نیاز دارد، شتاب‌زدگی در تصمیم‌گیری و رفتارهای هیجانی می‌تواند در چند ثانیه، زندگی چند خانواده را برای همیشه نابود کند.
راهکارهایی برای پیشگیری از بروز حوادث مشابه و کاهش تنش‌های اجتماعی
برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی و تقویت فرهنگ مدارا و گفتگو در جامعه، توجه به راهکارهای زیر در سطح فردی و اجتماعی ضروری است:
* تقویت مهارت کنترل خشم و خویشتن‌داری: کنترل خشم یک مهارت حیاتی است. در زمان بروز عصبانیت، متوقف کردن لحظه‌ای رفتار، تنفس عمیق، ترک محیط پرتنش و به‌تأخیر انداختن واکنش، از تصمیم‌گیری‌های احساسی و خطرناک جلوگیری می‌کند.
* جایگزینی گفتگو و مذاکره با درگیری فیزیکی: اکثر سوءتفاهم‌ها و اختلافات با گفتگو و شنیدن فعالانه قابل حل هستند. فرهنگ‌سازی برای بیان نقدها و گلایه‌ها با زبان آرام و منطقی، مانع از تصاعد تنش می‌شود.
* استفاده از ظرفیت معتمدین، ریشسفیدان و میانجی‌گران: در جوامعی با پیشینه فرهنگی غنی مانند سقز، پادرمیانی افراد مورد اعتماد و ریشسفیدان همواره راه‌حلی کلیدی برای صلح و حل اختلافات بوده است. رجوع به این افراد پیش از حاد شدن بحران، منطقی‌ترین مسیر است.
* بهره‌گیری از راهکارهای قانونی و مراجع ذی‌صلاح: شهروندان باید بدانند که احقاق حق از طریق درگیری و توسل به زور شخصی یا گروهی، نه تنها مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه مسئولیت‌های کیفری به همراه دارد. ارجاع موضوعات به مراجع رسمی، راهکار مناسب تر است.
* احترام به مناسبات اجتماعی و حقوق دیگران: رعایت قوانین شهروندی، صبوری در محیط‌های عمومی و احترام متقابل، فضای روان‌شناختی جامعه را امن‌تر و کم تنش‌تر می‌‌سازد.
* پرهیز از تحریک و دامن‌زدن به شایعات: اطرافیان و دوستان در زمان بروز اختلاف، وظیفه دارند نقش دعوت‌کننده به آرامش را ایفا کنند؛ نه اینکه با رفتارهای هیجانی یا تحریک طرفین، آتش نزاع را شعله‌ورتر سازند.
* توسعه آموزش‌های مهارت‌های زندگی توسط نهادهای آموزشی و مدنی: آموزش مدیریت بحران، حل مسئله و کنترل هیجانات باید از سنین نوجوانی در مدارس، دانشگاه‌ها و رسانه‌های محلی به‌طور جدی دنبال شود.
جامعه سقز با تکیه بر ریشه‌ها و سنت‌های ارزشمند فرهنگی خود، نیازمند هوشیاری بیشتر خانواده‌ها و جوانان است تا با سعه‌صدر و عقلانیت، اجازه ندهند سوءتفاهم‌های کوچک به داغ‌های بزرگ و ماندگار تبدیل شوند.
