مروری به زندگی عبدالله ناهید، سیاستمدار، نویسنده، موسیقی دان و نقاش سقزی

(به بهانه نشست بررسی خوانش فکر و اندیشه ناهید در مهاباد)

✔️عبدالله ناهید ملقب به افتخار السلطان، سال ۱۲۶۸ هجری شمسی در روستای سلیمانکندی سقز زاده شد.
✔️بابامردوخ روحانی در جلد دوم کتاب؛ تاریخ مشاهیر کُرد، می نویسد؛ ناهید در مهاباد در مدرسه قاضی علی به فراگیری علوم عربی و ادبی پرداخت و در عرصه موسیقی (نواختن تار) و نقاشی هم استعداد ذاتی و فطری داشت و در تاریخ، جغرافیا و هیات هم دارای اطلاعاتی مناسب و با زبان فرانسه و روسی آشنا بود.
✔️وی مردی دانشمند، ساده و بی آلایش، مهربان و مهمان نواز و اهل مباحثه و مطالعه بود.
✔️ناهید در عرصه تالیف کتاب هم صاحب آثار؛ پهلوانان گمنام در ۳ جلد، چگونه به مریخ رفتم، خاطرات من ( به کوشش احمد قاضی و ویرایش دوم به همت شهباز محسنی) است که کتاب «خاطرات من» ناهید فقط خاطرات شخصی نویسنده نیست؛ بلکه نوعی گزارش اقتصادی، اجتماعی و تاریخی از سقز و بخش‌هایی از منطقهٔ مکریان در دوره‌ای پرآشوب از جمله؛ شرح نابسامانی‌های ناشی از اشغال منطقه به‌وسیلهٔ نیروهای روس و عثمانی، اشاره به درگیری‌ها و ناامنی‌های ناشی از زد‌و‌خوردهای عشایری، نقد و توصیف سوءمدیریت حاکمان و دشواری‌های زندگی مردم و ثبت بخشی از فضای تاریخی و اجتماعی کردستان از نگاه یک فرد محلی و شاهد وقایع است.
✔️وی در جنگ اول جهانی به دلیل سیاست، کفایت و کاردانی، سهم بسزایی در حفظ آرامش منطقه داشته است.
مرحوم عمر فاروقی هم در کتاب “تاریخ و فرهنگ سقز کردستان” در مورد وی آورده است؛ در جریان آشوبهای محلی و جنگ جهانی دوم، پایش به سیاست کشیده شد و مدتی حاکم سقز بود.

✔️شهباز محسنی فعال فرهنگی نیز در نشست مهاباد بیان داشت؛ رویکرد نقادانه و نظریه پردازی به مسایل، نگاه «مسأله محور» به تعلیم و تربیت، رویکرد جامعه شناسانه در بررسی طوایف، نقد زمین و‌ زمینیان و ترسیم مدینه فاضله و جامعه ای آرمانی، پیشگام بودن در نوشتن سفرنامه های علمی تخیلی از ویژگی های نوشته های وی است که کتاب های “تکوین کائنات، احمد و رعنا، لغت نامه کُردی فارسی، مصاحبه با شیطان و علی چکمه سور” مرحوم در دسترس نیست.
▫️عبدالله ناهید از سال ۱۳۱۶ هجری شمسی تا ۱۳۲۱ از نمایندگان مجلس شورای ملی بود و در سال ۱۳۲۴ در زادگاهش درگذشت. وی به مکتب نقشبندی تعلق خاطر داشت و آرامگاهش در خانقاه برهان در جوار مرقد شیخ یوسف برهان است.
– دکتر ابراهیم محمدحسینی، روزنامه‌نگار